Zuid-Koreaanse satelliet fotografeert verse inslagkrater na crash SpaceX-raketonderdeel op de maan

Een bovenste trap van een Falcon 9-raket van SpaceX, zo'n 14 meter lang en circa 4.000 kilogram zwaar, is woensdag 5 augustus rond 6.35 uur Nederlandse tijd met zo'n 8.700 kilometer per uur op het maanoppervlak ingeslagen, vlakbij de inslagkrater Einstein. Het gaat om ruimtepuin: het afgedankte deel van de raket dat vorig jaar twee private maanlanders naar hun bestemming bracht, waaronder de Hakuto-R-lander van het Japanse bedrijf ispace. Na het lossen van die lading bleef de trap ronddwalen door de ruimte, tot zonneactiviteit en de zwaartekracht van de maan de baan zodanig verstoorden dat een botsing onvermijdelijk werd. Volgens SpaceX was de inslag een ongeluk en geen geplande actie.

Danuri legt de crash vast

De Zuid-Koreaanse ruimtevaartorganisatie KASA (Korea AeroSpace Administration) kon de gevolgen razendsnel in beeld brengen. Hun maansatelliet Danuri, die sinds 2022 in een baan om de maan draait, vloog kort na de klap meerdere keren over de inslagplek. De camera's aan boord maakten foto's die woensdag via een bericht op X door KASA zijn vrijgegeven, met de waarschuwing dat video's die op sociale media circuleren en beweren de inslag zelf te tonen, nep zijn. Op de beelden is te zien dat het terrein rond de inslagplek duidelijk donkerder is geworden. Dat komt doordat de klap stof en gesteente opwierp dat als een waaier rond de nieuwe inslagkrater is neergedaald. Deze ejecta verandert tijdelijk de kleur van het oppervlak, omdat dieper gelegen, donkerder materiaal wordt blootgelegd. Vooraf had NASA voorspeld dat de inslag een krater van ongeveer 18 meter breed en 4 meter diep zou opleveren. Door de foto's van vóór de inslag (uit 2015, gemaakt door NASA) te vergelijken met die van erna, is precies te zien hoeveel materiaal is verplaatst en hoe groot de krater daadwerkelijk is geworden. Planeetgeoloog David Rothery van de Open University zegt dat de huidige beelden nog te weinig detail bieden om harde conclusies te trekken, maar dat scherpere foto's daar in de loop van de tijd verandering in moeten brengen. Hij relativeert de gebeurtenis ook: de maan telt naar schatting honderd miljoen natuurlijke kraters van dit formaat, en er ontstaan er van nature al enkele per decennium.

Ook NASA gaat kijken

Danuri was toevallig goed gepositioneerd om als eerste poolshoogte te nemen, maar niet de enige die de crash onderzoekt. NASA verwacht dat zijn eigen maanverkenner, de Lunar Reconnaissance Orbiter, komende week over de inslagplek vliegt om extra beelden te verzamelen. Zulke waarnemingen zijn voor wetenschappers waardevol: ze leren precies hoe een object van deze snelheid en omvang inslaat, informatie die ook helpt bij het inschatten van risico's van rondzwervend ruimtepuin bij toekomstige maanmissies. Vooral nu meerdere landen en bedrijven, waaronder SpaceX, steeds vaker uitrustingen en landers naar de maan sturen, groeit de kans op dit soort onbedoelde botsingen. Ruimtevaartorganisaties houden dan ook steeds beter bij waar afgedankte onderdelen na een lancering blijven en welke baan ze innemen, om te voorkomen dat toekomstige missies gevaar lopen. Op sociale media opperden sommigen intussen om de nieuwe krater te vernoemen naar SpaceX-eigenaar Elon Musk, maar astronomen wijzen dat voorstel van de hand. Volgens Rita Schulz, voorzitter van de werkgroep van de Internationale Astronomische Unie die de naamgeving van planetaire objecten beheert, is officiële naamgeving voorbehouden aan natuurlijke geologische formaties met blijvend cartografisch en wetenschappelijk nut; het missieteam van SpaceX mag de inslagplek zelf best een bijnaam geven, maar die wordt nooit officieel. Bovendien geldt de regel dat een krater pas naar een overleden persoon mag worden vernoemd als die minstens drie jaar dood is, en Musk leeft nog.