Chinese raket geraakt door bliksem vlak na lancering, missie toch geslaagd

Honderden toeschouwers bij het lanceercomplex Xichang in het zuidwesten van China zagen het met eigen ogen gebeuren. Zo'n dertig seconden na de start van de Long March 3B-raket schoot een zigzaggende bliksemflits om de romp van het voertuig en door de uitlaatpluim, om vervolgens weer naar de grond te schieten. Videobeelden tonen hoe het publiek collectief hoorbaar schrikt, om vlak daarna te juichen toen bleek dat de raket gewoon doorvloog.

Het Chinese staatsbedrijf China Aerospace Science and Technology Corporation meldde nog dezelfde dag dat de missie een 'volledig succes' was. De raket bracht de Tianlian-2 (06) mee, een satelliet die in een geostationaire baan communicatiesignalen doorgeeft aan het Chinese ruimtestation Tiangong. Over de bliksem repte de officiële verklaring met geen woord.

Waarom de raket de klap overleefde

Dat een raket zomaar honderd miljoen volt kan doorstaan, komt door het ontwerp van de buitenkant. Moderne raketten en ruimtevaartuigen hebben een sterk geleidende huid die elektrische lading om de romp heen leidt, zonder dat gevoelige elektronica binnenin schade oploopt. Dat principe lijkt op een kooi van Faraday, een gesloten geleidende ommanteling die elektromagnetische velden buitensluit. Ook verkeersvliegtuigen worden gebouwd volgens dit principe: die worden volgens de Amerikaanse National Weather Service gemiddeld minstens één keer per jaar door bliksem geraakt, meestal zonder gevolgen voor de inzittenden.

De Long March 3B is een van de grootste raketten uit het Chinese lanceerprogramma en heeft sinds de eerste vlucht in 1996 al meer dan honderd missies uitgevoerd. Lanceringen vinden normaal gesproken alleen plaats bij goed weer, juist om het risico op blikseminslag te vermijden. Waarom dat deze keer niet volstond, is niet bekendgemaakt.

Niet de eerste bliksemraket

Een blikseminslag tijdens een lancering is zeldzaam, maar niet uniek. Tijdens de Apollo 12-missie van NASA in 1969 werd de Saturn V-raket met drie astronauten aan boord vlak na de start zelfs twee keer geraakt. Enkele niet-kritieke instrumenten raakten daarbij blijvend beschadigd, maar de vlucht naar de maan en terug verliep verder zonder problemen. In 2019 trof bliksem een Russische Sojoez-raket met een communicatiesatelliet, en in 2022 werd de Amerikaanse Space Launch System-raket voor de Artemis I-missie zelfs op het lanceerplatform getroffen, tijdens een generale repetitie maanden voor de daadwerkelijke start.

Het kan ook goed misgaan: in 1987 werd een Atlas-Centaur-raket 48 seconden na de lancering vanaf Cape Canaveral getroffen door bliksem. De inslag veroorzaakte een fout in het geheugen van de navigatiecomputer, waardoor de raket zijwaarts uit koers raakte en uiteenviel. Om zulke scenario's te voorkomen, staan moderne lanceerplatforms tegenwoordig vaak omringd door hoge masten die bliksem juist naar zichzelf toe trekken, weg van de raket.