Financiële nood zet druk op eigenaren van raketbouwer United Launch Alliance

United Launch Alliance (ULA), de Amerikaanse raketbouwer die voortkwam uit een fusie tussen Boeing en Lockheed Martin, verkeert in zwaar weer. Het bedrijf werd ooit opgericht om de Amerikaanse overheid te verzekeren van twee onafhankelijke lanceerders voor militaire satellieten, maar ziet nu het ene na het andere contract naar concurrent SpaceX gaan. Terwijl bijna elke andere raketbouwer inzet op herbruikbaarheid en meerdere inkomstenbronnen, houdt ULA vast aan een ouderwets bedrijfsmodel. Dat begint zich nu te wreken in de boekhouding van de moederbedrijven.

Van monopolist naar underdog

ULA ontstond in 2006 toen Boeing en Lockheed Martin hun Delta- en Atlas-raketprogramma's samenvoegden. Beide bedrijven zagen de commerciële vraag naar lanceringen teruglopen en vreesden dat hun rakeprogramma's onrendabel zouden worden. Met steun van de Amerikaanse overheid ontstond zo een joint venture die jarenlang vrijwel alle overheidslanceringen voor zijn rekening nam, en beide moederbedrijven honderden miljoenen dollars per jaar aan winst opleverde. Die dominantie kalfde af toen SpaceX in 2014 een rechtszaak aanspande om ook te mogen meedingen naar militaire lanceercontracten. Nadat SpaceX in 2015 die toegang kreeg, en een jaar later zijn eerste herbruikbare Falcon 9-draagraket succesvol landde, begon de opmars van het bedrijf van Elon Musk ten koste van ULA.

Vulcan: te laat, te duur en stilgelegd

ULA reageerde met de ontwikkeling van een nieuwe raket, de Vulcan, die de verouderde Atlas V en Delta IV moest vervangen. Maar waar concurrenten zoals SpaceX en Blue Origin inzetten op herbruikbare raketten, koos ULA voor een volledig wegwerpbaar ontwerp. De ontwikkeling liep bovendien jaren uit: de eerste lancering was gepland voor 2019, maar vond pas begin 2024 plaats. Oorzaken waren onder meer trage besluitvorming over de motorkeuze, een ontploffing van de bovenste trap tijdens een grondtest in 2023, en problemen met de motoren van Blue Origin. Sindsdien gaat het niet veel beter: bij de tweede Vulcan-lancering in oktober 2024 scheurde het mondstuk van een vaste stuwraket van fabrikant Northrop Grumman. Een vergelijkbaar defect bij de vierde vlucht afgelopen februari legde de raket alweer meer dan een half jaar stil. De Amerikaanse Space Force heeft Vulcan nog altijd niet vrijgegeven voor militaire missies, waardoor opdrachten alsnog naar SpaceX verschuiven.

Verkopen of volhouden?

De financiële gevolgen zijn inmiddels goed zichtbaar in de jaarcijfers van Lockheed Martin. Waar het bedrijf in 2016 nog zo'n 325 miljoen dollar aan winst toeschreef aan ULA, was dat bedrag in 2022 gedaald tot 100 miljoen dollar. Vorig jaar noemde Lockheed zijn aandeel in de ULA-winst zelfs 'niet significant'. Tien jaar geleden was ULA nog goed voor een kwart van de operationele winst van Lockheeds ruimtevaarttak; nu is dat vrijwel nihil. Ook de lanceerprijzen lopen uit de hand: een Vulcan-missie kostte enkele jaren geleden nog zo'n 112 miljoen dollar, inmiddels is dat opgelopen tot meer dan 200 miljoen dollar per vlucht, terwijl de prijzen van SpaceX juist stabiel bleven. De combinatie van tegenvallende winsten, technische problemen en een terugtrekkende klant zet toenemende druk op Boeing en Lockheed Martin om na te denken over de toekomst van hun gezamenlijke onderneming, inclusief de vraag of een verkoop niet de beste uitweg is.