Trump-regering steunt OpenAI in auteursrechtzaak tegen The New York Times

The New York Times klaagde OpenAI en Microsoft in december 2023 aan. De krant stelt dat OpenAI zonder toestemming duizenden NYT-artikelen gebruikte om zijn large language model te trainen, het systeem achter ChatGPT. Volgens de krant is dat een schending van het auteursrecht en eist ze miljarden dollars aan schadevergoeding.

Begin september mengde de Amerikaanse regering zich in de zaak. Het ministerie van Justitie diende een zogeheten 'statement of interest' in bij de rechtbank: een officiële juridische verklaring waarmee de overheid haar standpunt kenbaar maakt in een rechtszaak tussen twee private partijen, zonder zelf partij te zijn. Daarin steunen regeringsadvocaten het standpunt van OpenAI.

Wat is fair use?

De kern van het geschil draait om 'fair use', een uitzondering in het Amerikaanse auteursrecht. Die staat toe dat beschermd werk zonder toestemming van de maker wordt hergebruikt, bijvoorbeeld voor onderzoek, kritiek of ander 'transformatief' gebruik. OpenAI stelt dat het trainen van AI-modellen op bestaande teksten onder deze uitzondering valt, omdat het model geen kopieën van artikelen produceert maar er patronen uit leert.

De regeringsadvocaten schrijven dat de NYT de fair-use-regel te smal wil maken. Volgens hen zou een uitspraak in het voordeel van de krant indruisen tegen de basisprincipes van het auteursrecht en de wetenschappelijke vooruitgang schaden. Ze wijzen erop dat taalmodellen onderzoekers in allerlei vakgebieden al helpen aan doorbraken, en dat het beperken van AI-ontwikkeling de Amerikaanse welvaart zou kunnen schaden.

Politiek instrument en persoonlijk belang

De regering-Trump gebruikt dit soort juridische verklaringen vaker om beleidsdoelen door te drukken in rechtszaken tussen bedrijven. Eerder pleitte de regering al voor een ruime fair-use-interpretatie van AI-training in haar 'National AI Legislative Framework', een beleidskader voor Amerikaanse AI-wetgeving. Opvallend is dat Trump ook een persoonlijk conflict heeft met de NYT: hij voert een aparte smaadzaak tegen de krant.

De uitkomst van deze zaak kan als precedent dienen voor andere mediabedrijven met vergelijkbare klachten, zoals Center for Investigative Reporting, Chicago Tribune en New York Daily News. Eerder dit jaar bepaalde een rechter al dat AI-bedrijf Anthropic legaal mocht trainen op legaal aangeschafte boeken, maar wel aansprakelijk was voor het gebruik van illegaal verkregen materiaal. Dat leidde tot een schikking van 1,5 miljard dollar met auteurs.

Media kiezen ook voor licenties

Niet elk mediabedrijf kiest voor de rechtszaal. Tientallen uitgevers sloten inmiddels licentieovereenkomsten met OpenAI, waaronder The Associated Press, Axel Springer en Vox Media. Zij krijgen betaald voor het gebruik van hun content in AI-producten. Zelfs The New York Times sloot in 2025 zo'n deal, met Amazon: redactionele content, van nieuwsartikelen tot recepten, mag verschijnen in Amazons generatieve AI-tools. Dat maakt de opstelling van de krant in de rechtszaak tegen OpenAI des te opmerkelijker.