Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
Ruimtetelescoop Roman lanceert eind augustus, negen maanden eerder dan gepland
NASA's nieuwe ruimtetelescoop Nancy Grace Roman gaat op 30 augustus de lucht in, ruim negen maanden voor de oorspronkelijke deadline. De telescoop moet met een enorm gezichtsveld duizenden exoplaneten opsporen en helpen bij het ontrafelen van het heelal.
NASA's volgende grote ruimtetelescoop is klaar voor lancering. Op 30 augustus om 7:26 uur lokale tijd moet de Nancy Grace Roman Space Telescope vanaf Kennedy Space Center de ruimte in gaan, aan boord van een Falcon Heavy-raket van SpaceX. Opvallend: de missie had pas in mei 2027 hoeven te starten, maar het projectteam is negen maanden eerder klaar. Volgens Shawn Domagal-Goldman, directeur van NASA's astrofysica-afdeling, is dat een unieke prestatie voor een project van deze complexiteit. Het team bleef binnen budget en hield zich aan de planning, zei hij tijdens een persbriefing eind juli.
De voorbereidingen op het lanceercomplex in Florida zijn in volle gang. Vorige week is de brandstof geladen die de telescoop straks naar zijn uiteindelijke positie moet manoeuvreren en daar op koers moet houden. Binnenkort start de gezamenlijke voorbereiding met het SpaceX-lanceerteam, waarna de telescoop over ongeveer drie weken wordt ingepakt in de neuskap van de Falcon Heavy, een deels herbruikbare raket die ook wordt ingezet voor zware ladingen zoals deze.
Honderd dagen testen voor de missie start
Direct na de lancering begint een lange testfase. Eerst klapt de telescoop zijn zonnepanelen en zonnescherm uit. Aan het einde van de eerste dag voert het toestel een manoeuvre uit die het richting het Lagrangepunt L2 stuurt, een stabiel punt op ongeveer 1,5 miljoen kilometer van de aarde. Onderweg testen ingenieurs de systemen aan boord, klappen ze de grote antenne uit die dagelijks 1 terabyte aan data naar de aarde moet sturen, en maken ze de eerste kalibratiebeelden met de 2,4 meter grote hoofdspiegel. Na ongeveer honderd dagen bereikt Roman zijn positie bij L2 en kan de eigenlijke wetenschappelijke missie beginnen.
Het team heeft die honderd dagen uitgebreid geoefend. Projectmanager Jackie Townsend meldt dat de exacte medewerkers die tijdens lancering en commissioning achter de knoppen zitten, meer dan 1.100 uur aan operationele tests hebben doorlopen, verdeeld over vijftig oefensessies.
Grootschalige surveys in plaats van losse waarnemingen
Roman werkt anders dan de meeste telescopen. Waar sterrenkundigen normaal gericht voorstellen indienen om specifieke objecten te bestuderen, voert Roman grootschalige surveys uit van grote delen van de hemel. Senior projectwetenschapper Julie McEnery legt uit dat de wetenschappelijke gemeenschap wereldwijd heeft meegedacht over drie surveys die zich richten op kosmologie en de zoektocht naar exoplaneten buiten ons zonnestelsel. Die surveys vormen de kern van de vijfjarige hoofdmissie.
Roman kijkt naar infraroodlicht, onzichtbaar voor het menselijk oog maar essentieel om verre en verduisterde objecten in kaart te brengen. Daarmee vult de telescoop de Vera C. Rubin Observatory in Chili aan, die in zichtbaar licht werkt en onlangs zijn eigen hemelsurvey startte. De teams van beide telescopen hebben hun waarnemingsgebieden bewust laten overlappen. "We zijn echt zusjes die tegelijk aan hun ontdekkingsreis beginnen", aldus McEnery.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Roman moet in vijf jaar tijd duizenden exoplaneten en miljarden sterrenstelsels in kaart brengen, wat het begrip van de opbouw van het heelal en de kans op leven elders sterk kan vergroten. Doordat de missie eerder en binnen budget start, laat NASA bovendien zien dat complexe ruimtevaartprojecten wél op schema te houden zijn, iets wat voor toekomstige missies als voorbeeld kan dienen.
- Falcon Heavy
- Zware lanceerraket van SpaceX, opgebouwd uit drie samengevoegde raketkernen, gebruikt voor de zwaarste ladingen.
- Lagrangepunt (L2)
- Een plek in de ruimte waar de zwaartekracht van aarde en zon elkaar in evenwicht houden, waardoor een ruimtetuig er met weinig brandstof kan blijven.
- Commissioning
- De testfase direct na lancering waarin alle systemen van een ruimtetuig worden gecontroleerd en gekalibreerd voordat de eigenlijke missie begint.
- Hoofdspiegel
- De grote spiegel in een telescoop die licht opvangt en bundelt; bij Roman heeft deze een doorsnede van 2,4 meter.
- Hoge-gain-antenne
- Een sterk gerichte antenne waarmee een ruimtetuig grote hoeveelheden data snel naar de aarde kan versturen.
- Infrarood
- Licht met een golflengte net buiten het zichtbare spectrum, waarmee onder meer verre en door stof verduisterde objecten zichtbaar worden.
- Survey
- Een grootschalige, systematische waarneming van een groot deel van de hemel, in plaats van het bestuderen van één specifiek object.
- Exoplaneten
- Planeten die om een andere ster dan onze zon draaien.
- Kosmologie
- De wetenschap die de oorsprong, structuur en ontwikkeling van het heelal als geheel bestudeert.
- Vera C. Rubin Observatory
- Een grote telescoop in Chili die in zichtbaar licht opereert en recent begon met een eigen grootschalige hemelsurvey.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
