Rechter: Trump-verbod op AI-bedrijf Anthropic was onwettig

Rechter Rita Lin van de federale rechtbank in Noord-Californië oordeelde deze week dat de Amerikaanse overheid Anthropic illegaal strafte. Het bedrijf achter de chatbot Claude werd in maart door de regering van president Trump bestempeld als een risico voor de nationale veiligheid. Alle federale overheidsdiensten kregen het verbod om nog producten van Anthropic te gebruiken, en defensiebedrijven mochten helemaal geen zaken meer met het bedrijf doen, zelfs niet buiten militaire toepassingen om.

Weigering om mee te werken aan wapens en spionage

De aanleiding ligt bij Anthropic zelf. Het bedrijf weigerde de gebruiksvoorwaarden van Claude aan te passen zodat het Amerikaanse ministerie van Defensie de technologie kon inzetten voor autonome wapensystemen en het grootschalig afluisteren van Amerikaanse burgers. Anthropic hanteert eigen veiligheidsrichtlijnen die dit soort toepassingen uitsluiten. Minister van Defensie Pete Hegseth reageerde door Anthropic een 'supply-chain risico' te noemen, een aanduiding die normaal gereserveerd is voor bedrijven die mogelijk spionage- of sabotagegevaar vormen voor Amerikaanse systemen.

Nationale veiligheid geen vrijbrief

Rechter Lin veegde dat argument van tafel. Volgens haar bewijst het dossier dat de maatregelen tegen Anthropic 'onwettig en ongefundeerd' waren. "De loze verwijzing naar nationale veiligheid is geen vrijbrief om critici van de overheid te straffen en terug te pakken", schreef ze in haar vonnis. De overheid had aanvankelijk gesteld dat Anthropic een achterdeur zou hebben tot zijn eigen systemen zodra die bij defensie in gebruik zijn, maar trok die claim later zelf in. Daarmee viel de belangrijkste onderbouwing weg: Anthropic is volgens de rechter niet risicovoller dan elk ander AI-model waarvan de precieze werking lastig te doorgronden is. De rechter concludeerde dat de wet waarop de overheid zich beriep, is bedoeld voor heimelijke sabotage of hacks, niet voor een bedrijf dat publiekelijk grenzen stelt aan zijn eigen contractvoorwaarden. Ze verklaarde de aanpak van de overheid daarmee ook in strijd met de Amerikaanse wet die willekeurig overheidsoptreden verbiedt, en verplichtte de regering de maatregelen in te trekken.

Zaak nog niet afgerond

Anthropic klaagde de regering al in maart aan en kreeg toen een voorlopig verbod op de maatregelen afgedwongen. Tegelijkertijd loopt er nog een aparte procedure bij een hof van beroep in Washington, dat een eerdere noodaanvraag van Anthropic afwees maar de zaak inhoudelijk blijft behandelen. De regering kan tegen de nieuwe uitspraak in beroep gaan. Brancheorganisatie CCIA, die grote techbedrijven vertegenwoordigt, noemde de uitspraak een opluchting voor elk bedrijf dat zaken doet met de Amerikaanse overheid. Ondanks het verbod bleven sommige overheidsdiensten Anthropic-producten stiekem gebruiken, terwijl het bedrijf en het Witte Huis de banden inmiddels weer aanhalen in aanloop naar een beursgang van Anthropic. Het bedrijf zelf laat weten de uitspraak te verwelkomen en te blijven werken aan samenwerking met de overheid op het gebied van AI en nationale veiligheid.