NASA lanceert Nancy Grace Roman-telescoop naar duistere heelal

Om 7:26 uur lokale tijd steeg een SpaceX Falcon Heavy-raket op vanaf lanceerplatform 39A in Florida, met de Nancy Grace Roman Space Telescope als lading. Het instrument, vernoemd naar de vroegere NASA-astronoom die aan de basis stond van de Hubble-telescoop, moet de komende jaren enkele van de grootste raadsels van het heelal helpen ontrafelen. Na de lancering begint een reis van ongeveer drie maanden naar de uiteindelijke werkplek van de telescoop, op ruim anderhalf miljoen kilometer van de aarde.

Roman onderscheidt zich van eerdere ruimtetelescopen door de combinatie van een groot gezichtsveld met scherpe infraroodwaarneming. Waar de Hubble-telescoop een relatief klein stukje hemel tegelijk bekijkt, kan Roman honderd keer zo veel hemel in één opname vastleggen, met een beeldkwaliteit die vergelijkbaar is met die van Hubble. Die combinatie maakt het mogelijk om grote delen van de kosmos systematisch in kaart te brengen en tegelijk diep terug te kijken in de tijd.

Op zoek naar het onzichtbare heelal

Het hoofddoel van de missie is het onderzoeken van donkere materie en donkere energie, twee fenomenen die samen het overgrote deel van het heelal zouden uitmaken maar die nooit rechtstreeks zijn waargenomen. Door de vorm en verspreiding van miljoenen sterrenstelsels nauwkeurig te meten, hopen astronomen te achterhalen hoe deze onzichtbare krachten de opbouw en uitdijing van het heelal sturen. Daarnaast gaat Roman actief op zoek naar exoplaneten: planeten die rond andere sterren dan de zon draaien. Dankzij zijn brede blikveld kan de telescoop in één keer duizenden sterren tegelijk in de gaten houden en subtiele lichtveranderingen opsporen die verraden dat er een planeet voorbijtrekt.

Waarom een Falcon Heavy de klus klaart

Voor de lancering koos NASA voor de Falcon Heavy van SpaceX, een zware draagraket die is opgebouwd uit drie samengevoegde Falcon 9-boosters. Het is de vierde keer dat NASA een grote, primaire wetenschapsmissie met dit type raket de ruimte in stuurt. De Falcon Heavy kan zware ladingen naar afgelegen banen brengen, iets wat nodig is om Roman naar zijn uiteindelijke positie te krijgen. Het Launch Services Program van NASA werkte eerder dit jaar samen met SpaceX om de lanceerdatum naar voren te halen, nadat bleek dat de telescoop eerder klaar was dan gepland.

Met de lancering achter de rug begint voor het Roman-team een spannende periode: de komende maanden moeten instrumenten worden getest en gekalibreerd voordat de telescoop zijn wetenschappelijke werk kan beginnen. Slaagt de missie, dan levert dat de komende jaren een schat aan gegevens op over de bouw en het lot van het heelal.