Explosie Blue Origin-raket bijna even krachtig als kernramp Tsjernobyl

Op 29 mei ontplofte de booster van Blue Origins New Glenn-raket onverwacht tijdens een zogeheten hotfire-test op Cape Canaveral Space Force Station in Florida. De test moest de raket voorbereiden op een vierde lancering, maar in plaats daarvan schoot er brandend puin de lucht in en verlichtte een enorme paddenstoelwolk kortstondig de nachtelijke hemel. Niemand raakte gewond, maar bewoners tot 217 kilometer verderop voelden de schokgolf en hoorden een dreunende knal.

Geluid tot in Texas

Wat destijds vooral opviel als een lokale ramp, blijkt achteraf een gebeurtenis van veel grotere schaal. Onderzoekers van de Sandia National Laboratories analyseerden data van luisterstations verspreid over de Verenigde Staten die speciaal zijn gebouwd om infrageluid op te vangen: extreem lage geluidsfrequenties die het menselijk oor niet kan horen. Minstens 36 stations registreerden signalen die overeenkwamen met het tijdstip van de explosie. Het verst verwijderde station stond in het noordoosten van Texas, zo'n 1.684 kilometer van de lanceerbasis. Daarmee reisde het geluid van de explosie meer dan duizend mijl door de Amerikaanse atmosfeer, aldus de studie die op 12 augustus verscheen in het vaktijdschrift The Seismic Record.

Bijna zo krachtig als Tsjernobyl

Aan de hand van de frequentie en de afstand die de geluidsgolven aflegden, berekenden de onderzoekers de energie die vrijkwam bij de explosie: omgerekend 0,131 kiloton, oftewel 144 Amerikaanse ton TNT. Dat is iets meer dan de knal die in 1986 de kernreactor van Tsjernobyl verwoestte, volgens een studie uit 2009. Daarmee geldt de New Glenn-explosie als een van de krachtigste ontploffingen die ooit voorafgaand aan een raketlancering zijn gemeten. Het team schat verder dat tussen de 3 en 6 procent van de cryogene stuwstof aan boord direct bij de eerste knal betrokken was; de rest brandde geleidelijker op in de vuurbal en de rookpluim erna. Fysicus en planetair wetenschapper Elizabeth Silber van Sandia noemt de gebeurtenis een zeldzame kans om een grote, energetische ramp in de praktijk in detail te bestuderen.

Gevolgen voor toekomstige lanceringen

Op 5 augustus maakte Blue Origin bekend dat een defecte zuurstofklep waarschijnlijk de oorzaak was van de explosie. Sindsdien heeft het bedrijf geen nieuwe poging gedaan om een New Glenn te lanceren. De schade aan het lanceercomplex is zo groot dat herstel naar verwachting minstens een jaar duurt, wat ook gevolgen kan hebben voor NASA's plannen voor een maanbasis, die deels afhankelijk zijn van de New Glenn-raket. New Glenn, met een hoogte van 98 meter vergelijkbaar met NASA's Space Launch System, moet uiteindelijk concurreren met SpaceX's Starship-raketten. Bij de tweede lancering in november 2025 slaagde Blue Origin er wel in om de herbruikbare booster veilig terug te laten landen, als pas het tweede bedrijf ter wereld na SpaceX. Onderzoekers denken dat het meten van infrageluid een onderbenut hulpmiddel is om toekomstige raketongelukken en andere grote explosies wereldwijd te volgen, ook wanneer directe waarnemingen ontbreken.