Ozempic-stof semaglutide verlengt levensduur van muizen fors

Het onderzoeksteam, verbonden aan onder meer Amerikaanse universiteiten en gepubliceerd in Nature, behandelde 20 maanden oude vrouwtjesmuizen dagelijks met semaglutide. Dat is opmerkelijk laat in het leven van een muis, die doorgaans zo'n twee tot drie jaar oud wordt. Toch bleek zelfs deze late start effect te hebben: muizen die het middel kregen, hadden een mediane levensduur van 834 dagen, tegenover 742 dagen bij de controlegroep. Dat is een verlenging van ongeveer 12 procent.

Semaglutide activeert de GLP-1-receptor, een eiwit dat van nature reageert op voedsel in de darm en het hongergevoel remt. Bij de behandelde muizen daalde de voedselinname met 24 procent. Het gewichtsverlies kwam vrijwel volledig uit vetweefsel; spiermassa bleef intact. Belangrijker nog: de dieren presteerden na drie maanden behandeling merkbaar beter op allerlei testen. Ze bewogen actiever en nieuwsgieriger in een nieuwe omgeving, vonden sneller de uitgang in een doolhof, hadden meer kracht en uithoudingsvermogen, en verwerkten glucose efficiënter dan onbehandelde leeftijdsgenoten.

Vergelijkbaar met vasten, maar met extra's

Calorierestrictie geldt al decennia als een van de weinige bewezen manieren om veroudering bij dieren te vertragen en levensduur te verlengen. Het probleem is dat structureel minder eten in de praktijk nauwelijks vol te houden is. Semaglutide zou daarom kunnen dienen als medicijn dat dezelfde voordelen oplevert zonder dat iemand zichzelf continu honger moet laten lijden. De onderzoekers vergeleken de muizen die semaglutide kregen rechtstreeks met muizen op een streng caloriebeperkt dieet. Opvallend was dat het medicijn op sommige punten beter scoorde dan alleen minder eten: de behandelde dieren deden het beter op het gebied van verkenningsgedrag, ruimtelijk geheugen en bloedsuikerregulatie. Op celniveau zagen de onderzoekers dat semaglutide dezelfde soort signaalroutes beïnvloedt die ook bij calorierestrictie een rol spelen, waaronder routes die verband houden met sirtuine-eiwitten en de stofwisseling van voedingsstoffen.

Wat dit betekent voor mensen

Semaglutide wordt wereldwijd al door miljoenen mensen gebruikt tegen diabetes type 2 en obesitas. Eerdere studies bij patiënten lieten al zien dat het middel niet alleen gewicht en bloedsuiker verbetert, maar ook het risico op hart-, nier- en leverziekten en zelfs bepaalde vormen van hersenaftakeling lijkt te verlagen. Tot nu toe was onduidelijk waarom een medicijn tegen obesitas zulke uiteenlopende gezondheidsvoordelen heeft. Deze muizenstudie biedt een mogelijke verklaring: het middel grijpt mogelijk in op fundamentele verouderingsprocessen, niet alleen op gewicht. Belangrijk is wel dat het onderzoek is uitgevoerd bij vrouwtjesmuizen; of hetzelfde effect optreedt bij mannetjesmuizen en bij mensen, moet nog blijken. Levensduurstudies bij mensen duren bovendien tientallen jaren, dus definitief bewijs dat semaglutide ook mensen langer laat leven, is er niet. Toch voedt de studie de discussie of GLP-1-medicijnen breder ingezet zouden moeten worden dan alleen bij diabetes en overgewicht.