Vijf slimme patenten moeten kweekvlees eindelijk betaalbaar maken

Kweekvlees, vis en leer uit een bioreactor klinken futuristisch, maar de praktijk is weerbarstig. Cellen buiten het lichaam laten groeien tot een product dat op een bord past, blijkt duur en traag. Elke maand duiken er daarom nieuwe patenten op die precies dát proberen op te lossen. Het platform Lab Grown Technologies zocht de meest opvallende aanvragen van de afgelopen weken uit.

Een pesteiwit als onverwachte bondgenoot

Caf1 is een eiwit waarmee de pestbacterie zich normaal verstopt voor het menselijk immuunsysteem. Cellen hechten zich niet aan dit eiwit, waardoor wetenschappers het jarenlang als biologisch nutteloos beschouwden. Het Britse bedrijf MarraBio, een spin-off van Newcastle University, ontdekte het tegendeel: het onbewerkte eiwit houdt cellen langer in leven en laat cellen die normaal een oppervlak nodig hebben, vrij zwevend in vloeistof groeien. Dat betekent meer cellen per tank, zonder de kosten van dure microdragers. MarraBio verkoopt Caf1 inmiddels als dierproductvrij alternatief voor kostbare groeimiddelen.

Ademende tanks en eetbare korrels

Een tweede knelpunt is verstikking: hoe voller een kweektank, hoe meer koolstofdioxide cellen uitstoten. Dat verzuurt het voedingsmedium en remt uiteindelijk de groei. Chemieconcern Mitsubishi Chemical patenteerde een systeem met membraanvezels aan het vloeistofoppervlak die met een vacuüm juist CO2 wegzuigen, terwijl zuurstof grotendeels behouden blijft. Corning pakt een ander probleem aan: cellen die aan een oppervlak moeten hechten, groeien meestal op microscopisch kleine bolletjes, de zogeheten microdragers. Voor voedselproducten moet dat materiaal eetbaar zijn. Corning coat de bolletjes met zein, een maïseiwit dat al wordt gebruikt om snoep en pillen te glaceren, en paste de chemische samenstelling aan zodat cellen zich er wél aan vasthechten. Het resultaat is goedkoop, dierproductvrij en simpelweg op te eten.

Plantaardige signalen en klontervrije tanks

Ook celcommunicatie krijgt een duurzamer alternatief. Het Duitse infyBio haalt vesikels, de kleine pakketjes waarmee cellen onderling boodschappen uitwisselen, normaal gesproken uit dierlijk of menselijk weefsel. Dat is duur en kan een immuunreactie uitlokken. infyBio wint deze vesikels nu uit cacao, kurkuma, salie, citroen en granaatappel, en wil ze inzetten om de veroudering van spiercellen te vertragen. Tot slot loste het Duitse The Cultivated B, onderdeel van voedselconcern InFamily Foods, een probleem op bij het kweken van losse, drijvende cellen: die klonteren graag samen, waardoor voedingsstoffen ongelijk worden verdeeld. Het bedrijf patenteerde een serumvrij kweekmedium dat suspensiekweek mogelijk maakt zonder klontervorming, met ruimte voor plantaardige en schimmelgebaseerde ingrediënten zoals gistextract.

Geen van deze vondsten haalt snel de krantenkoppen, maar samen raken ze de kern van wat kweekvlees nu nog tegenhoudt: kosten, schaalgrootte en textuur. Stap voor stap verkleinen ze de afstand tussen een goed idee in het lab en een product in de winkel.