OpenAI claimt oplossing wiskundig miljoenenprobleem, academici twijfelen

OpenAI meldde deze week dat een van zijn nog niet uitgebrachte AI-modellen in 88 uur tijd een oplossing vond voor het Navier-Stokesprobleem. Dat is een van de zeven beroemde millenniumprijsproblemen, waarop een beloning van een miljoen dollar staat. Het probleem gaat over de Navier-Stokesvergelijkingen, wiskundige formules die beschrijven hoe vloeistoffen en gassen stromen. Wiskundigen breken zich er al bijna negentig jaar het hoofd over.

Een zwerm van tienduizend AI-agents

Volgens OpenAI zette het bedrijf ongeveer tienduizend kunstmatige-intelligentie-agents tegelijk aan het werk, aangestuurd door hetzelfde interne model. Dit soort gecoördineerde inzet van veel AI-programma's tegelijk, ook wel agentic AI genoemd, wordt gezien als een nieuwe fase in het gebruik van AI voor wetenschappelijk werk. OpenAI noemt de uitkomst zelf een mijlpaal, maar wil de bijbehorende geldprijs niet claimen. Die is overigens nog niet eens uitgereikt door de organisatie die erover gaat, het Clay Mathematics Institute.

Verdachte timing en boze mailwisseling

De timing van de aankondiging valt op. Een dag eerder publiceerde wiskundige Tristan Buckmaster van New York University samen met onderzoeker Levent Alpöge van concurrent Anthropic resultaten over een verwant probleem. Buckmaster zegt dat hij contact opnam met OpenAI nadat hij hoorde dat het bedrijf op de hoogte was van hun voortgang. Dat gesprek liep volgens hem uit de hand: een OpenAI-onderzoeker zou hem hebben gevraagd waarom hij zijn carrière wilde 'verwoesten' door naar buiten te treden met het verhaal. OpenAI zou hem bovendien hebben aangeraden zijn coauteur Alpöge niet te vermelden. OpenAI ontkent dat het gegevens uit gesprekken van gebruikers heeft gebruikt om zijn model te trainen, maar sluit niet volledig uit dat geanonimiseerde gebruiksdata indirect hebben bijgedragen.

Onrust in de wiskundewereld

Voor wiskundigen raakt dit aan een gevoelige snaar. Het vakgebied draait van oudsher op vertrouwen: onderzoekers delen halfafgewerkte ideeën met collega's, in de veronderstelling dat daar geen wedstrijd van wordt gemaakt. Hoogleraren als Matthew Ballard van de University of South Carolina en Jeremy Avigad van Carnegie Mellon University waarschuwen dat die cultuur onder druk komt te staan als AI-bedrijven met enorme rekenkracht ineens kunnen meeluisteren of razendsnel kunnen 'scoopen'. Sommige onderzoekers vrezen dat ze voortaan voorzichtiger worden met het delen van tussentijds werk, uit angst dat een zwerm AI-agents er in een paar dagen mee vandoor gaat.

Wat overblijft, is een merkwaardig contrast: een technische prestatie die laat zien hoe ver AI is gekomen in wiskundig redeneren, naast twijfels over de manier waarop die prestatie tot stand kwam. OpenAI zegt zelf dat het project miljoenen dollars heeft gekost en enkel bedoeld was om de vooruitgang van zijn modellen te demonstreren.