Iraanse groep gebruikte AI-chatbot Claude om Amerikaanse marineschepen te volgen

Anthropic, de maker van de AI-chatbot Claude, heeft in een nieuw rapport onthuld dat een aan Iran gelieerde groep het model gebruikte om Amerikaanse marineschepen te volgen. De groep verzamelde openbare informatie over schepen en vliegtuigen en liet Claude die gegevens omzetten in een soort handboek met aanbevelingen voor mogelijke doelwitten. Anthropic zegt de operatie te hebben opgemerkt, het account te hebben geblokkeerd en de bevindingen te hebben gedeeld met Amerikaanse autoriteiten.

Van losse gegevens naar een doelwithandboek

Volgens Anthropic bouwde de Iraanse groep een geautomatiseerde werkwijze waarbij Claude identificatiecodes van scheeps- en vliegtuigtransponders, commerciële satellietbeelden en foto's van Amerikaans militair personeel combineerde. Het model werd ook gebruikt om te zoeken naar zwakke plekken in systemen aan boord, zoals maritieme satellietterminals, communicatieapparatuur van Cisco en industriële besturingssystemen. Claude voerde daarbij geen aanval uit: het model verzamelde, ordende en analyseerde informatie, werk dat normaal gesproken gespecialiseerde inlichtingenanalisten kost. Dat soort ISR-achtig speurwerk wordt door AI-modellen steeds sneller uitgevoerd. Opvallend is dat de aanvallers hun vragen bewust opknipten in kleine, onschuldig ogende stukjes. Los bekeken leek geen enkel verzoek verdacht, maar samen leverden de antwoorden alsnog bruikbaar materiaal op. Dat maakt dit soort misbruik lastig te herkennen, ook voor de veiligheidsfilters die Anthropic inbouwt om zogeheten jailbreaks tegen te gaan.

Niet alleen een Iraans probleem

Het gebruik van kunstmatige intelligentie bij het voorbereiden van militaire doelen is niet nieuw en ook niet uniek voor Iran. Het Amerikaanse leger werkt al jaren aan Project Maven, een programma dat machine learning gebruikt om satellietbeelden en dronevideo te doorzoeken op objecten van militair belang. Tijdens een oefening in 2026 kon het bijbehorende Maven Smart System duizenden uren beeldmateriaal scannen en automatisch verdachte objecten markeren, waarna menselijke analisten de bevindingen controleren. Ook Israël gebruikte AI-systemen, zoals het omstreden systeem Lavender, als hulpmiddel bij doelidentificatie in Gaza. Die voorbeelden maken het Iraanse gebruik van Claude niet minder zorgelijk, maar laten wel zien dat de opmars van AI in de AI-wapenwedloop door alle grote mogendheden wordt omarmd. De vraag is niet meer óf AI wordt ingezet bij oorlogsvoering, maar hoeveel controle mensen houden over systemen die meebeslissen wie op een doelenlijst belandt, zeker als onderliggende data onvolledig of onjuist blijkt.

Ook wapens, drones en spionage

De Iraanse marineoperatie is één van meerdere zaken uit het 154 pagina's tellende rapport van Anthropic, dat de periode december 2025 tot augustus 2026 beslaat. Gebruikers in Noord-Jemen probeerden Claude in te zetten voor de ontwikkeling van software voor geavanceerde raketsystemen; sommige verzoeken werden geblokkeerd, andere kwamen eerst door de filters heen voordat de accounts werden verwijderd. Het rapport beschrijft ook aan de Chinese overheid gelieerde operaties die Claude zouden hebben gebruikt voor surveillance en profilering, onder meer gericht op Oeigoeren en religieuze leiders. Aan Rusland gelieerde actoren probeerden het model dan weer in te zetten voor de ontwikkeling van autonome dronezwermen, met data uit de oorlog in Oekraïne. Dat soort autonome wapensystemen maakt zelfstandig doelkeuzes, wat de discussie over menselijke controle nog urgenter maakt. Anthropic zegt alle beschreven operaties te hebben verstoord en zijn detectiesystemen sindsdien te hebben aangescherpt.