Oud-DeepMind-onderzoekers bouwen kant-en-klare besturing voor fusiereactoren

Elke fusiestartup die elektriciteit uit kernfusie wil halen, moet razendsnel de temperatuur, vorm en brandstoftoevoer van een gloeiend hete plasma in de gaten houden. Dat proces bouwt bijna elk bedrijf nu nog helemaal zelf, ontdekten Federico Felici en Jonas Buchli. De twee natuurkundigen richtten daarom dit jaar Fusionality op, gevestigd in Lausanne, en haalden een pre-seedronde van 3,7 miljoen dollar (3 miljoen Zwitserse frank) op bij de investeerders Founderful en Playfair.

Felici en Buchli leerden elkaar kennen terwijl ze allebei kunstmatige intelligentie inzetten om een experimentele tokamak aan te sturen, een donutvormig apparaat waarin onderzoekers fusie-experimenten uitvoeren. Felici deed dat werk bij de Zwitserse universiteit EPFL, Buchli bij Google DeepMind. Later werkte ook Felici bij DeepMind, waar hij simulaties en machine-learninginterfaces voor fusieapparaten ontwikkelde. Die achtergrond bracht hen op het idee voor Fusionality: in plaats van dat elk fusiebedrijf zijn eigen regeltechniek uitvindt, levert de startup kant-en-klare bouwstenen die bedrijven vervolgens aanpassen aan hun eigen reactorontwerp.

Waarom elk bedrijf hetzelfde probleem oplost

Volgens Felici lijkt zo'n 80 procent van het besturingssysteem van verschillende fusiebedrijven sterk op elkaar, ook al verschillen de reactorontwerpen onderling. De onderliggende natuurkunde is namelijk grotendeels gelijk. Toch ontwikkelt vrijwel niemand in de sector gedeelde software of hardware hiervoor, terwijl er wel een groeiende toeleveringsketen ontstaat rond kernfusie. Bedrijven als het Japanse Kyoto Fusioneering bouwen bijvoorbeeld onderdelen die de energie van een reactor naar het elektriciteitsnet moeten brengen. Gespecialiseerde spelers voor de besturing van het fusieproces zelf ontbreken echter grotendeels, aldus Felici.

De rol van kunstmatige intelligentie blijft beperkt

Fusionality richt zich voorlopig op magnetische opsluiting, de meest gangbare aanpak binnen kernfusie, waarbij krachtige elektromagneten de superhete splijtstof op zijn plek houden. Bedrijven als Commonwealth Fusion Systems, Realta Fusion, Proxima Fusion en Type One Energy werken allemaal met dit principe. Later wil Fusionality ook systemen bouwen voor andere fusietechnieken.

Hoewel de oprichters zelf uit de AI-hoek komen, temperen ze de verwachtingen over kunstmatige intelligentie in de sector. Felici benadrukt dat AI op dit moment geen hele fusiereactor kan besturen, maar wel onderdelen van het systeem kan verbeteren of optimaliseren. Het zevenkoppige team gebruikt het opgehaalde geld om een beperkt aantal technologieën verder te ontwikkelen, die Felici vergelijkt met Lego-blokken: eerst een paar bouwstenen, later steeds meer, met als doel uiteindelijk een breed scala aan techniek te leveren die nodig is om een fusiereactor te laten draaien.