Fusiestartups zoeken geld en klanten bij het leger

Kernfusie moest de wereld van schone, vrijwel onuitputtelijke energie voorzien. Maar nu het geld voor klimaattechnologie minder rijkelijk vloeit, zoeken fusiestartups een nieuwe geldbron: defensie. Daarmee keert de sector terug naar zijn wortels. Fusietechnologie is ontstaan uit onderzoek naar waterstofbommen tijdens de Koude Oorlog, en de banden met de nationale veiligheid zijn nooit helemaal doorgesneden. Zo werkte de doorbraak van 2022 bij het Amerikaanse National Ignition Facility op een inertiële opsluiting die al 25 jaar ook militaire toepassingen dient.

Waarom het leger ineens interessant is

Defensiebedrijven investeren al jaren in laserwapens, maar de belangstelling is de laatste tijd flink toegenomen door de opkomst van drones in moderne oorlogsvoering. Klassieke luchtafweersystemen zijn gebouwd om bemande vliegtuigen neer te halen: groot, duur en schaars. Drones zijn klein, goedkoop en talrijk. Dat leidde tot vreemde situaties: een bondgenoot van de VS schoot ooit een drone van 200 dollar uit de lucht met een Patriot-raket van 3 miljoen dollar. Lasers bieden een goedkoper alternatief. In plaats van één kostbare raket per doelwit vuren ze snel achter elkaar met stroom uit een generator of scheepsmotor. Bedrijven die laser-gebaseerde kernfusie ontwikkelen, hebben dus toevallig precies de technologie in huis die defensiebedrijven zoeken voor dit soort laserwapens.

Twee deals, twee aanpakken

Het Amerikaanse Xcimer, gevestigd in Denver, kondigde vorige week een investering aan van RTX Ventures, de investeringstak van defensiereus Raytheon. Xcimer bouwt naar eigen zeggen het grootste particuliere lasersysteem ter wereld, bedoeld om ooit een energiecentrale aan te drijven door brandstofkorrels te bekogelen tot de atomen erin fuseren. Het huidige lasersysteem, Phoenix, is nog lang niet krachtig genoeg voor stroomopwekking, maar wel al interessant genoeg voor defensietoepassingen.

Pacific Fusion koos een andere route. Het bedrijf sloot een samenwerkingsovereenkomst met de Amerikaanse National Nuclear Security Administration (NNSA) voor gezamenlijk onderzoek naar krachtige fusie-experimenten. Pacific Fusion bouwt een testfaciliteit in New Mexico, dicht bij de kernwapenlaboratoria Sandia en Los Alamos. De fusiereacties die daar plaatsvinden, zijn krachtiger dan wat de overheid nu gebruikt voor kernwapenexperimenten. Volgens medeoprichter Keith LeChein was defensie altijd al onderdeel van de plannen, niet toevallig: hijzelf werkte eerder bij Sandia, Lawrence Livermore en de NNSA.

Voor fusiestartups betekent de hernieuwde belangstelling van defensie vooral één ding: extra inkomsten op een moment dat klimaatfondsen krapper worden, zonder dat het einddoel - stroom uit fusie - wordt losgelaten.